istoria

wstecz

Nazwa Gołotczyzna, Gołoczyzna pochodzi od słowa gołota, człowieka wolnego ale bez ziemi.

Od drugiej połowie XVIII w. wieś należała do rodu Ostaszewskich. W 1757 roku. zakupił ją od Wawrzyńca Celińskiego, skarbnika czernichowskiego, Florian Antoni Ostaszewski, skarbnik Racławski , a następnie wojski ciechanowski. Z jego synów zasłużyli się poseł na Sejm Czteroletni Nereusz Ostaszewski i biskup płocki Tomasz Ostaszewski.

Litereatura: Archiwum Główne Akt Dawnych, Księga ciechanowska grodzka wieczysta 129, k. 273: Intromissio Floriano Antonio Ostaszewski in villas Strusin, Strusinek, Gołotczyzna, Pogąsty etc (1757 r.)

Można znaleźć nazwę Gołoczyzna (pisownia oryginalna) w sprawozdaniu po wizytacji parafii Sońsk z 1775 roku:
Status ecclesiae parochia lis Sonscensis conseriptus pro visitatione generali ecclesiarum cathedralilis Plocensis canonicium parochialium Zambroviensi et Nowogrodensi praepositum, Visitatorem Generalem expedienda A.D. 1775.
Kościół we wsi Sońsk nazwanej, w województwie mazowieckim, w Ziemi Ciechanowskiej. Tego kościoła chór pierwszy murowany mocno filarami, tam ab extra, Guam intra opatrzony; druga połowa drewniana, roku 1760 wystawiona. Ten kościół jest w kwadrat fest, że murowana połowa od Krzyżaków fundowana, drewniana zaś połowa partim sumptibus rectoris ejusdem ecclesiae, partem parochianorum aedificata. Erekcji kościół ten nie ma, signa consecrationis Murata partis apparent. Dedicationis festis celebrat cum Cathedrali Ecclesia. Z parafiami graniczy tymi: z ciechanowską, kraszewską, Łopacińską i szyską. Nie łączy się z inna diecezją.
Kościół soński jest parafialny, do żadnego nie przyłączony.
Do kościoła parafialnego należy wsiów 35, które się tak nazywają: Sońsk, Bontkowo, Bieńki Skrzekuty, Bieńki Bucice, Bieńki Smietanki, Chróścice Wielkie, Chróścice Morgi, Damięty Nawroty, Damięty Proste, Damięty Przaski, Damięty Chrząski, Drążewo, Gąseczyno, Gołoczyzna, Komory Błotne, Komory Dąbrowy, Kosmy Pruski, Kosmy Blochy, Kosmy Wielkie, Koźniewo Dębniki, Koźniewo Średnie,Koźniewo Łysaki, Morawy, Niesłuchy, Orły, Sarnowa Góra, Soboklęszcz, Skrobocino, Strusino, Szwejki Wielkie, Szwejki Małe, Wyszczele, Łyszczki, Pogąsty.
Pod koniec sprawozdania z wizytacji można przeczytać:
W całej sońskiej parafii żadnych nie znajduje się takowych zapamiętałych grzeszników ani nałożników, ani cudzołożników, ani lichwiarzów, ani jakimi czarami, gusłami, zabobonami atc. bawiących się ludzi.
Litereatura: Materiały do dziejów Ziemi Płockiej tom 4. Opracował Michał Marian Grzybowski. Płock 1985.

W 1783 roku nazwa Gołoczyzna pojawia się w MpPerMz czyli w Mapie szczegółowej Woiewodztwa Mazowieckiego zarządzonej przez K. de. Perthees . Tabela I 135.

Z opisiu parafii Sońsk z 1817 roku możemy się dowiedzieć, ilu mieszkańców liczyła Gołoczyzna:

Można przeczytać, że w ramach dziesięciny snopowej oddano do probostwa:
Ze wsi Gołoczyzny dziedzicznej W. Jana Ostaszewskiego:
-ze dworu żyta kop trzy, kopa a fl.12zł.36
-jęczmienia kop trzy a fl.10zł.36
Litereatura: Dekanat Nowomiejski. Opracował Michał Marian Grzybowski. Płock 2003.

W 1827 roku w Tabelli miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażenie ich położenia i ludności, tom I pojawia się po raz pierwszy Gołotczyzna. Z tego opracowania można się dowiedzieć, że Gołotczyzna liczyła 30 mieszkańców, żyjących w 4 domach.
W 1881 roku został opracowany Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych Krajów Słowieńskich pod redakcją B. Chlebowskiego. Wzmianka o Gołotczyźnie brzmi: Gołotczyzna, Gołoczyzna wieś nad rzeką Soną, powiat ciechanowski, parafia Sońsk. Leży przy drodze żelaznej Nadwiślańskiej, o 6 wiorst od Gąsocina ku Ciechanowu. W 1827 było tu 4dm., 30mk. Obecnie 7dm., 122mk. Dobra G. składają się z folwarków: G., Strusinek i Bieńki Zarny,tudzież wsi G., Łyczki, Pogąsty i Strusin
W 1880 roku majątek ziemski w Gołotczyźnie zakupiła Aleksandra z Sędzimirów Bąkowska (1851-1926). Tu też 27 lat życia spędził Aleksander Świętochowski - pisarz, publicysta, jeden z głównych przedstawicieli polskiego pozytywizmu.
W 1909 roku właścicielka Gołotczyzny Aleksandra Bąkowska założyła szkołę gospodarstwa domowego dla dziewcząt wiejskich, a 3 lata później wspólnie ze Świętochowskim szkołę rolniczą dla chłopców. Nazwa tej szkoły Bratne ma związek z ideą, która legła u jej podstaw: każdy z jej uczniów miał po jej ukończeniu wychodzić w kraj jako dla ziemi syn, dla ludu brat.

W 1913 r.- staraniem Aleksandra Świętochowskiego zainaugurowała działalność szkoła męska. Szkoła została nazwana przez Świętochowskiego Bratne, ponieważ jej wychowankowie mieli być dla ludu synem, dla ziemi bratem. Na działalność szkoły Aleksandra Bąkowska przekazała 70 morgów ziemi.

1914 - 1918 - działalność szkoły została przerwana przez działania I wojny światowej.

W 1921 r. - rozpoczęła działalność szkoła żeńska.

W 1924 r. - ponownie została uruchomiona szkoła męska.

W 1926 r. - zmarła Aleksandra Bąkowska.

W 1935 r. - szkoła otrzymała sztandar.

W 1938 r. - zmarł Aleksander Świętochowski.

1939 - 1945 - w wyniku II wojny światowej zawieszono zajęcia.

Jesień 1945 r. - inauguracja pierwszego po wojnie roku szkolnego.

1968 r. - wprowadzili się pierwsi mieszkańcy internatu.

1984 r. - szkoły otrzymały imię Aleksandra Świętochowskiego oraz nowy sztandar.

2009 r. - VI zjazd absolwentów z okazji 100 lecia istnienia szkół rolniczych w Gołotczyźnie.

Literatura: 100 lat szkół w Gołotczyźnie- praca zbiorowa.

wstecz